Miałby 69 lat. Może byłby statecznym gentlemanem, zaganianym jak większość nas i szukającym ukojenia w pasji tworzenia. Może grałby w golfa lub uganiał się za małolatami, dla których kiedyś grał, a może otworzyłby drzwi kariery dla innych i założyłby wytwórnię fonograficzną. A może, gdyby przeżył tę noc w Paryżu, 3 lipca 1971 r., dziś, podobnie jak Eric Clapton, przestrzegałby młodych ludzi przed alkoholem i narkotykami. Wszak zmarł od przedawkowania heroiny.

O Jimie napisano już tak wiele, że każda kolejna opowieść jest już tylko kolejną „amerykańską modlitwą”, których on sam pozostawił tak wiele. Legendą był już za życia, zmieniał i kształtował postawy jemu współczesnych.

W 1965 roku na kalifornijskiej plaży, gdy przechadzał się wraz z Rayem Manzarkiem, powiedział: „załóżmy zespół i zaróbmy milion dolarów”. Wiedział, że jego życie jest, jak to obecnie się mówi, nakierowane na sukces.

Tak powstał „The Doors” grający „bluesy od początku świata”, mający swoje pełne buntu i grozy niepowtarzalne brzmienie, przed którym otwierały się nie tylko drzwi wytwórni płytowych, ale dusze i serca wiernych. A Jim był prorokiem nowego ładu, mesjaszem wolności, dzieckiem, które wyrwało się ze szponów ojca - dyktatora, emerytowanego żołnierza, w czasie, gdy wojna w Wietnamie pochłaniała i wyniszczała tysiące młodych istnień. Jim umiał zadbać o swój PR. Umieścił się w krainie indiańskich baśni, mówił o sobie „jestem Królem Jaszczurem” i tworzył wokół siebie atmosferę mistycyzmu.

Nie był zwykłym muzykiem, a odróżniał się od pozostałych nieprzeciętną inteligencją i nadwrażliwością, która zawsze stawiała go pomiędzy światem realnym a marzeniami tych, dla których grał. Całe jego życie zamieniło się w jedno wielkie teatralne widowisko, w którym bohater musiał być tragiczny, nigdy niepogodzony z zastanym porządkiem.

Paradoksalnie, nie godząc się z systemem, nie podporządkowując się modom, stawał się coraz bardziej popularny. Był przy tym za młody, aby temu sprostać. Nie był przygotowany na bycie bożyszczem tłumów. Stąd jego ucieczki w alkohol i narkotyki, by nie dać się wciągnąć tej zabójczej maszynie, jaką był show biznes.

Jimowi, gdy po raz pierwszy wszedł z zespołem do studia, wydawało się, że rynek przyjmie płytę taką, jaka była jej autorska wizja. Gdy otworzyły się drzwi, zaczęły się schody, kompromisy, skracanie wersji, wycinanie tekstów, a przy tym coraz większy stres dla Jima. „Light My Fire” - drugi singiel stał się bardzo szybko przebojem, ale podczas jego nagrywania skrócono instrumentalne partie solowe.

Pierwszy long play, zatytułowany „The Doors” / 1967 / z utworem „The End”, który stał się hymnem młodzieży i bodajże jednym z najbardziej znanych utworów muzycznych na świecie, był jednocześnie osobistym wyznaniem Jima, kontrowersyjnym i tragicznym. Opowiadał w nim o nienawiści do ojca, o niestabilności uczuć, o kruchości wszystkiego, co kochał. To antymodlitwa, w której jest antymesjaszem i nie obiecuje raju. W „The End” Jim nie opowiada żadnej historii, on przepowiada koniec świata ideałów, w którym dla niego nie ma miejsca.

Druga płyta „Strange Days”/1967 /, choć spokojniejsza i bardziej klimatyczna, dała Morrisonowi tytuł „szamana rocka”. Ale był to jednocześnie początek końca. Jim coraz częściej miewał problemy z alkoholem i narkotykami, stawał się nieznośny dla reszty zespołu, praca z nim była pasmem niekończących się obietnic i kompromisów dla obydwu stron. Żadne nigdy nie zostały spełnione. Jim już wiedział, że kiedyś nadejdzie ten ostatni dzień. Ale też coraz bardziej stawał się legendą i o tym też wiedział. „Gdy moje ciało obróci się w proch, moje życie będzie już legendą” - mówił, ale też bał się tego, bał się siebie - „Obudziłem się rano i wziąłem sobie piwo, przyszłość jest tak niepewna, a koniec zawsze bliski”.

W 1968 roku, gdy zespół pracował nad „Waiting For the Sun” z Jimem było coraz gorzej. Miał problemy już także z prawem, coraz częstsze były skandale z jego udziałem. We wrześniu tegoż roku odwołano koncert w Amsterdamie z powodu zapaści lidera w wyniku interakcji haszyszu z alkoholem. „Soft Parade” / 1969 / była swoistą paradą, która wiodła „Króla Jaszczurów” na dno. To publiczne obnażania się i masturbacje na scenie, Jim tracił kontrolę nad swoim życiem. Płyta nie odniosła sukcesu, zespół powoli myślał o rozstaniu się z front manem. To była już agonia, która, na chwilę przerwał rok 1970 i płyta „Morrison Hotel”. Miała to być zmiana, Jim czekał na szansę, a być może na cud. Ostatnia płyta „L.A. Woman” została zakończona już bez jego udziału. W marcu 1971 roku, za namową zespołu, wspólnie z Pamelą Courson wyjechał do Paryża, aby podleczyć się i odpocząć.

Pamelę celowo zostawiłem na koniec mojej gawędy. Była najważniejszą osobą w jego życiu, jedyną, która zawsze mu wybaczała, a której miłości on nigdy nie doceniał. Była zdradzana, odrzucana, ale Jim zawsze wiedział, że do niej może wrócić. Może dlatego czuła się kochana, a może Jim nie umiał kochać i dlatego tak bardzo kochali jego?

Morrison był człowiekiem pełnym kompleksów i wewnętrznych sprzeczności, ale właśnie dlatego był tak bliski pokoleniu burzliwej końcówki lat osiemdziesiątych. Te mroczne, wyniszczające czasy, polityczne afery, wyniszczająca wojna w Wietnamie. Młodzi ludzie potrzebowali ikony, która będzie filarem ich pragnień i wyrazem buntu. Jim doskonale zdawał sobie z tego sprawę. Ale także nie przestawał być sobą. Czy wiedział, że tak duży ciężar i obowiązek spoczywał na nim, tego nie dowiemy się nigdy, ale jedno jest pewne - ten bagaż z roku na rok przygniatał go tak bardzo, że wszelkie ucieczki i „oczekiwanie na słońce” były drogą, przy której czekał koniec. A wszędzie z nim była Pam, tak bardzo oddana, kochająca i wierna, pomimo tych wszystkich cierpień, jakie godziła się dla niego doświadczać. To dla tej miłości poświęciła siebie. Można jej zarzucić okłamywanie świata, gdy nie chciała opowiedzieć prawdy o okolicznościach śmierci swojego ukochanego, ale - paradoksalnie - w tym kłamstwie jest prawda o całkowitym oddaniu i zagubieniu. Ta historia ich miłości, choć tak niezdrowej i wyniszczającej jest niemalże pomnikiem uczuć, emocji całego pokolenia buntu.

Często zastanawiałem się, jakim byliby małżeństwem, jak potoczyłyby się ich losy. Może skończyliby bardziej tragicznie, a może dorośliby do siebie i pogodzili się ze światem. A może teraz mieliby kilkoro dzieci, posiadłość z muzeum etnograficznym, gdzie pan Morrison opowiadałby o wierzeniach Indian, o których śpiewał.

Czasem ich widzę w podobnych historiach, choćby naszego Ryśka Riedla i jego ukochaną Golę.
Ci wszyscy zbuntowani i skłóceni ze światem artyści mają jedną wspólna cechę - umierają tylko fizycznie, ale tworzą wieczność. To w nich tkwi zagadka nieśmiertelności. Gdy umiera człowiek, staje się lżejszy o 21 gramów. Podobno to ciężar duszy.

Artykuł ukazał się także w „Gentleman” nr 4/ 2008